جمعه , ۲۳ آذر ۱۳۹۷

در کوکو “مرگ” مسئله است

بازدید: 3,971

monica castillo      مونیکا کاستیلو                  ترجمه : افروز ضیایی

 

شاید اولین باری که مرگ یک کاراکتر سینمایی را دیدید به یاد داشته باشید. احتمالا هنوز یک نسلی از ما وجود دارند که از زیر پا لگد شدن موفاسا در شیر شاه وحشت زده اند . یا وقتی مادر” پا کوچولو” جانش را برای نجات فرزندش از چنگ یه “تیز دندان” در فیلم “سرزمین ماقبل زمان”از دست داد. و من  که هر بار در چند  دقیقه ی آغازین فیلم “بالا” محصول پیکسار گریه میکنم وقتی که کارل همسر دوست داشتنی اش را از دست میدهد . فرقی هم ندارد که چند بار این فیلم را دیده باشم.

در” کوکو” ،جدیدترین محصول پیکسار، هیچ راه فراری از “مرگ” وجود ندارد .بیشتر دقایق فیلم اختصاص داده شده به زندگی پس از مرگ رنگارنگی که از تعطیلات معروف فرهنگ مکزیک به نام “دیا دلوس مورتوس” *الهام گرفته شده .اینجا همان جاییست که میگوئل یک معمای  طولانی خانوادگی را حل میکند و بسیاری از اقوامش را میبیند که پیش از به دنیا آمدن او مرده اند  . آنجا مکانی شاد و در عین حال تراژیک است :تقارن بزرگداشت زندگی آنان که دوست میداشتند و سوگواری برای از دست دادنشان .

مسئله ی مرگ، دهه هاست که در انیمیشن ها به نمایش در می آید ولی به تازگی از این موضوع به عنوان ابزاری برای پیش برد شخصیت  یک کاکتر استفاده میشود . حالا مرگ از تنها نقطه ای تاثیر گذار در روند داستان به موضوع کلی آن تبدیل شده است . و در “کوکو” ما نمونه ی متفاوتی از زندگی پس از مرگ را مشاهده میکنیم . نمونه ای بدون وجود دروازه های مرواریدی بهشت و ابرها و فرشته ها و حلقه های نورانیشان .

به دلیل زیست آزادانه ی انیمیشن که مقید به واقع گرایی نیست . انیماتورها بارها با مسئله ی مرگ بازی کرده اند .والت دیزنی به راحتی انیمیشن”رقص اسکلت ها” را ساخت. در وارنر برادرز مجموعه ی کارتون های کوتاه لونی تونز گرگ صحرایی ای که توسط بولدزر له میشد دوباره سرپا میشد و به دنبال کردن پرنده ی دونده(میگ میگ) ادامه میداد .وقتی مسائل وحشت آور، فکاهی میشوند دیگر ترسناک نیستند . و شما میتوانید  جلوی روی “مرگ” به او بخندید .

coco-1024x1024-dog-best-animation-movies-13204

به سراغ فیلم های بلند تر می رویم . دیزنی از داستان های فولک و جن و پری ای اقتباس کرد که  به جنبه های تاریکتری میپرداخت ؛نسبت به انیمیشن های سرخوشی که با آنها به معروفیت رسیده بود . با این حال این فیلم های طولانی  پیچیده و مبهم نبودند : داستانهای ساده ای با مسائل اخلاقی خیر در مقابل شر .برای مثال در “سفید برفی” و “زیبای خفته ” عشق همیشه بر مرگ غلبه میکرد در حالی که مرگ ملکه ها و ملازمانشان پایان منطقی ای برای آنها بود .تصویر مرگ معمولا خارج از تصاویر فیلم اتفاق میافتاد و به ندرت توسط قهرمانانی که به سمت زندگی خوب و خوششان پیش می رفتند به آن اشاره میشد .

آسودگی ای که از اطمینان به پیروزی شخصیت مثبت در ما کاشته شده، دلیل تاثیر گذاری مسئله ی مرگ مادر  در انیمیشن” بامبی “است _با اینکه این صحنه هم در تصویر به وضوح نشان داده نشد_ پیش از این دیده بودیم که مادر بامبی شخصیتی فرشته گونه دارد و با صبوری حیوانات دیگر را می پذیرد که فرزند تازه متولد شده اش را ببینند و در نهایت خود را فدای امنیت فرزندش میکند . ما به این دلیل شوکه میشویم که انتظار مرگ شخصیت های مثبت را در فیلم های دیزنی نداریم . و این برای ما درسی در راستای درک تراژدی میشود . درسی درباره ی اینکه مرگ همیشه با دلیل اتفاق نمی افتد و درسی درباره ی اینکه کسانی که دوستشان میداریم در مقابل مرگ مصون نیستند .

۰۶coco-death1-master768

رفته رفته انیمیشن ها با وضوح بیشتری مسئله ی از دست دادن  عزیزان و تاثیر آن بر روی بازماندگان را به تصویر کشیدند . در “شیر شاه ” هم مانند “بامبی” یکی از والدین در مسیر نجات فرزندش کشته میشود . با این تفاوت که در این انیمیشن محصول ۱۹۹۴ ،”سیمبا” مرگ پدرش را به چشم میبیند و بعد از آن با بدن بی جان او مواجه میشود . این صحنه در شخصیت سازی کاراکتر سیمبا نقشی دو چندان دارد چراکه این ذهنیت را دنبال میکند که مرگ بخشی طبیعی از “چرخه ی حیات*”است .در ادامه ی فیلم زمانی میرسد که روح پدر سیمبا بر او نمایان میشود ،چیزی که نشان میدهد اجداد ما به واقع هرگز ترکمان نکرده اند . “شیر شاه”  در مورد مسائلی چون عذاب وجودان و افسوس پس از مرگ و همینطور تاثیر این واقعه روی فرد باز مانده ،به طور شگفت آوری صریح و بی پرده است .  و همه ی این ها تصویر صاقانه تری نسبت به فیلم های قبلی دیزنی ارائه میدهد .

در سال ۲۰۱۴ ،جورج.آر گوتیه رز شهر مردگان را در فیلم رنگارنگ “کتاب زندگی” به تصویر کشید .این فیلم دارای درون مایه های مشترکی با ” کوکو” بود . از جمله الهام گرفتن آن از جشن دیا دلوس مورتس . با این حال این فیلم از نظر سبک و داستان بسیار متفاوت بود . زیرا شخصیتهای اصلی آن عروسک های خیمه شب بازی بودند و همچنین به اندازه ی کاراکتر های کوکو  درون نگر نبودند .

با این همه هر دو فیلم هدفی دوگانه دربر داشتند . آنها مسئله ی “مرگ” را برای  مخاطبان کم سن و سال  مطرح کردند و همچنین باور های فرهنگی دیگری را به آنها معرفی کردند . در این فیلم  پل ماریگولد(گل همیشه بهار) *وگل های وابسته به مردگان در مکزیک، دنیای زنده ها و مرده ها را به یکدیگر پیوند میدهد . چهره ی مردگان در این انیمیشن به آب نبات های اسکلی که در مراسم جشن مرگ بر روی سنگ قبر ها میگذارند شباهت دارد . در صحنه ی اوج فیلم ، رئیسه ی خاندان ،ماما ایمالدا آوازی به نام “لالورنا ” میخواند که به داستان ترسناک سنتی ای  ارجاع دارد در مورد مادر داغدیده ای که کودکان را میدزدد تا  آن ها را جایگزین فرزندان از دست رفته ی خودش کند .

دیا د مورتوس مثل هالووین نیست . و “مرگ” در اینجا قرار نیست مارا بترساند . بلکه زمانی ست برای اقوام و خویشاوندان تا از زندگی تجلیل کنند و خاطرات عزیزان از دست رفته شان را گرامی بدارند . همانطور که هر فرهنگی به نوبه ی خود توضیحی در راستای زندگی روح آدمی پس از مرگ ارائه میدهد، بسیاری داستانها از فرهنگ های دیگر باقی مانده اند تا مانند “کو کو” به تصویر کشیده شده و درباره ی آنها سخن به میان بیاید .

————————————————————————————————————————————————————————————————————

ترجمه از (نیویورک تایمز) :

https://www.nytimes.com/2017/12/08/movies/coco-pixar.html?rref=collection%2Fsectioncollection%2Fmovies

———————————————————————————————————————————————————————————————————

چند توضیح از مترجم :

دیا دلوس مورتوس :

# جشن مرگ در مکزیک  که ترجمه ی تحت الفضی آن “روز مردگان” است . این جشن که دیا د مورتوس نیس تلفظ میشود تعطیل رسمی است و در آن به خاطرات از دست رفتگان و گرامی داشت آن ها میپردازند و به همین منظور غذا ها و نوشیدنی های محبوب عزیزان از دست رفته و همینطور یادگاری های آن ها را روی سنگ قبرهایشان قرار میدهند تا آنها را تشویق به برقراری ارتباط با دنیای زنده ها کرده و از آن ها راهنمایی و یاری بطلبند .

# ترانه ی معروف فیلم شیرشاه است که توسط التون جان خواننده و آهنگ ساز مشهور انگلیسی Circle of life (چرخه ی حیات)

ساخته شده است

# گل همیشه بهار : گل مخصوصی است که در جشن مرگ استفاده میکنند تا به از دست رفتگان ادای احترام کرده و با آن ها ارتباط بر قرار کنند

همچنین ببینید

۸

جست و جوی خود : خوانش لاکانی فیلم «زمینی دیگر»

               مینا دامغانیان     در این مقاله جست‌و‌جوی «خود» در فیلم زمینی دیگر (مایک ...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>