شنبه , ۲۹ تیر ۱۳۹۸

علی کمارجی نژاد

بازدید: 6,758

عقربه : ترانه در ادبیات رسمی هر کشوری چه جایگاهی دارد؟ آیا در ترانه چیزی به جز شعر اتفاق می‌افتد و نباید ترانه را شعر بدانیم؟
ترانه نوین ایران قدمتی بیش از 50 سال ندارد و هنوز در میان اثبات حضور و نفی خود توسط کارورزان کلاسیک کلام موزون در تقلاست. اما در سایر کشورهای جهان ترانه همپای رشد و زایش شاخه‌های مختلف موسیقی پیشرفت کرده است و برخلاف ایران که همواره دست‌هایی در حال فشردن گلوی ترانه بوده و هست، فضای تنفس ترانه سرایان سایر ملل معمولا مهیاست. مثلا در تاریخ ادبیات اسپانیا “لورکا” خواننده ترانه‌هایی بود که خود می‌سرود و یا “لئونارد کوهن” نیز خواننده ترانه‌های خود است.

عقربه : علت اینکه مجلات ادبی معمولا ترانه را در پیکربندی خود جای نمی‌دهند چیست؟ در اکثر مجلات بخش‌هایی مثل هنرهای تجسمی که حتا با کلمه سر و کار مستقیمی ندارند، به پیکربندی و تجانس مجله لطمه نمی‌زند اما ترانه که تماما با کلمه در ارتباط است، نباید باشد. آیا ترانه را کسر شأن شعر می‌دانند؟ این کار باعث شده است که مجلات مستقل ترانه منتشر شوند و به صورت اختصاصی به ترانه بپردازند و ترانه را از سایر ژانرهای ادبی وعلی‌الخصوص شعر جدا کنند. با این جدایی ترانه از شعر موافق هستید؟
شما با بیان “مجلات مستقل ترانه” سوال ابتدایی خود را نقض کردید. پس مجلاتی برای ترانه وجود دارد!   ترانه جدی گرفته نمی‌شود زیرا سونامی تولید آثار ضعیف و بی محتوا تصویری منفی از ترانه و ترانه سرا را در ذهن اهالی ادبیات پدید آورده است. یک شاعر کاملا حق دارد که در مقابل یک اثر بی وزن و قافیه که تحت عنوان ترانه عرضه شده جبهه گیری کند. ترانه سرایان ایران درگیر معضلات فراوانی از جمله ممیزی، باندهای تولید آثار بی محتوا، فقدان آثار پژوهشی مکتوب، کثرت اساتید خودخوانده! و دشواری‌های دیگرند و تحت این شرایط به سختی می‌توان از روند ترانه سرایی ایران انتظار نو شدگی و پویایی داشت.

عقربه : بعضی از ترانه‌ها فقط وقتی با موسیقی همراه می‌شوند خوب به نظر می‌آیند. یعنی موسیقی ضعف‌های ترانه را می‌پوشاند تا در مجموع یک اثر قابل قبول منتشر ‌شود. اما وقتی ترانه این کارها را به صورت مکتوب و بدون موسیقی می‌خوانیم – چه از نظر فرم، چه از نظر مفهوم و چه از نظر قواعد شعری-  بسیار ضعیف هستند. حتا بعضی از این ترانه‌ها ماندگار هم شده و می‌شوند. با این ترانه‌ها چگونه باید برخورد کرد. آیا چون وقتی با موسیقی، خوب به نظر می‌آیند می‌توانیم آنها را ترانه‌ی خوبی بدانیم؟ آیا اصلا می‌توان اسم ترانه روی این دست کارها گذاشت؟

این ترانه‌ها در دایره ترانه نوین قرار نداشته و بنابراین فاقد ارزش هنری هستند. شاید بتوان اسم آن‌ها را چند خط درد دل گذاشت! پس از دوران موسیقی سخیفی که اصطلاحا موزیک کاباره‌ای نام داشت، با عصر طلایی ترانه نوین مواجه بودیم ولیکن پس از یک دوره سکوت و آزادی دوباره‌ی موسیقی در ایران، کار به دست نابلدان و بی سوادان افتاد و حاصل زحمات تمامی سرایندگان پیشین بر باد رفت! علت ماندگاری این آثار نیز جامعه‌ی بیمار و ناآشنای ماست. ذهن مخاطب ایرانی سالهاست که با کلام نازل و دم دستی‌ترین مفاهیم در حال بمباران است و از مردمی که در تمام طول شبانه روز با مصرفی‌ترین نوع ترانه سر و کار دارند نباید انتظاری بیش از این داشت.

 

همچنین ببینید

فرحناز اشرفی

فرحناز اشرفی

  هی پشت هم خاکستر و سیگار تا بگذره روزای دلگیرم چشمام همش بارونی و ...

یک دیدگاه

  1. درود و احترام بیکران.
    درواقع اگر ترانه نوین قدمتی بیش از 50سال داشت – مثلن 200سال -که “ترانه نوین” نمی شد ! گرچه نیما یوشیج پدر شعر نوی فارسی است ولی همین شعر نو هم تا امروز قالب های جدیدی پیدا کرده مانند شاملو -سپهری و…( به یاد می آورم سالن ورزشی در شهر ما بعد از گذشت 35 سال هنوز می گفتند “جدیدالاحداث”! )
    همه افراد یک جامعه که نمی توانند شعر فاخر بخوانندیا ترانه قوی گوش دهند . همه افراد که مجله وزینی مثل عقربه را نمی خوانند بعضی ها مجله ورزشی یا فکاهی یا اس ام اس … می خوانند . شما فکر کنیداگر طلا مانند ریگ های ساحل روی زمین ریخته بود . آیا ارزش امروز را داشت ؟ مسلمن خیر. برای آن دسته افراد هم باید موسیقی -شعر -ترانه و…موجود باشد .
    در مورد انتشار ترانه ها در مجلات یک مشکل دیگر هم وجود دارد و آن ارزش مادی یک ترانه است که برای سراینده آن محفوظ می باشد . فکر نمی کنم هیچ ترانه سرایی بخواهد سروده هایش را رایگان منتشر کند حتی آنهایی را که اجرا شده اند .
    ترانه و شعر (با تعرف کلاسیک آن چه شعر نو وسنتی) تا آنجا که من می دانم یک فرق هایی با هم دارند . ولی مسلمن نمی توان به طور کامل آن هارا از هم جدا کرد . در ضمن هر سخن منظومی که شعر نیست حتی اگر تمام قوائد شعر هم در آن رعایت شده باشد . پیروز و کامروا باشید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>